W 1645 Szwedzi wpadli do nas na chwilę w gości i na cieszyńskiej ziemi zostawili sporo pamiątek. O ilu z nich słyszeliście?
Listę podaję poniżej. Miejsc związanych ze Szwedami w lokalnych podaniach jest wiele.
Część z nich historycznie rzeczywiście ma coś wspólnego ze szwedzkim najazdem podczas wojny trzydziestoletniej (nie Potopu! Potop był o Rzeczpospolitą, my byliśmy w Cesarstwie!), części zaś szwedzkie wątki dopisali miejscowi bajarze.
Przed listą jeszcze krótkie wyjaśnienie: otóż dawno nic tutaj nie napisałem. Głównie dlatego, że przyszedł mi na świat mały cieszyniok i byłem nieco zajęty.
Teraz ruszyłem z pracą nad drugą częścią książki. Taką trochę podobną, a trochę inną niż pierwsza: bardziej historyczną, ale nie mniej bajkową. Szczegóły wkrótce.
W miarę pisania mam nadzieję napotkać kolejne ciekawostki, którymi będę się tu dzielić na bieżąco.
A wracając do szwedzkiego pobytu w okolicach: były gwałty, mordy i grabieże; ot, standardowy szwedzki repertuar. Zepsuli nam też, dranie, stary cieszyński zamek. Było na tyle niesympatycznie, że historie o owych niesympatycznościach opowiada się do dziś.
A oto, gdzie coś po nich zostało:
- Szwedzki Kopiec w Stonawie – rzekoma mogiła poległych Szwedów.
- Kolumna Szwedzka na cieszyńskich Pastwiskach, zwana także „Bożą męką” – kapliczka słupowa wystawiona, jak wieść głosi, przez okolicznych mieszkańców na miejscu pochówku szwedzkich żołnierzy. W jednej wersji podania miała tam miejsce walna bitwa, według innej Austriacy złamali warunki porozumienia i wymordowali tam Szwedów, którym wcześniej, w zamian za dobrowolne opuszczenie oblężonego cieszyńskiego zamku, zagwarantowano wolność. W kolejnej wersji, zmęczona szwedzkimi grabieżami i gwałtami, miejscowa ludność osaczyła tam szwedzki pododdział i rozprawiła się z nim przy pomocy wideł i cepów.
- Kapliczka Szwedzka w Mostach k. Cieszyna (dziś administracyjnej części Cz. Cieszyna) – wzniesiona na miejscu pochówku Szwedów, którzy ponieśli śmierć w szwedzko-austriackiej potyczce 21 kwietnia 1647 roku. Czy zwyciężyli w niej Szwedzi, czy wojska cesarskie? To zależy od wersji podania.
- Mogiła pod lipą w Cz. Cieszynie.
- Mogiła koło kamiennego krzyża w Pruchnej.
- Mogiła w Muglinowie pod Ostrawą.
- „Kierchówek” w Lutyni Dolnej – kolejne miejsce pochówku wojaków.
- Szwedzka Kaplica nieopodal cmentarza w Boguminie, gdzie, jak mówią, pochowano Szwedów zmarłych na cholerę.
- Niebrojowy Kopiec w Dziećmorowicach, gdzie gazda, właściciel pola, orząc, znalazł ponoć skarb – skrzynię szwedzkich monet.
- Drzewo w podcieszyńskich Gułdowach, które Szwedzi wyrwali i zasadzili do góry nogami, a którego obrócony żywot zakończyło uderzenie pioruna.
- Ponoć są jeszcze szwedzkie miejsca w Hażlachu i Wiśle, nie udało mi się jednak dotrzeć do szczegółów.
Kto wie, gdzie jeszcze jakieś?
(IKEA w Bielsku się nie liczy!)
